Friday, April 13, 2018

Khuyên lơn người khác khi mà bản thân mình chẳng dính dáng gì

khuyết danh

Vừa nhận được điện thoại, bác sĩ Nam vội vã tới bệnh viện. Ông khoác vội trang phục phẫu thuật và tiến ngay tới phòng mổ. Lúc đó, người cha của cậu bé sắp sửa phẫu thuật đang ngồi đợi tại cửa phòng. Vừa nhìn thấy bóng bác sĩ, người cha nói ngay: “Tại sao giờ này ông mới đến? Ông không hay biết con trai tôi rất nguy kịch sao? Thực lòng ông có trách nhiệm nghề nghiệp không vậy?” 
Bác sĩ điềm tĩnh trả lời: “Thật xin lỗi, lúc này không phải ca tôi trực nên tôi không có mặt tại bệnh viện. Thế nhưng vừa nhận được điện báo tôi đến ngay đây… Và lúc này tôi muốn tịnh tâm một chút để chuẩn bị phẫu thuật”.
Người cha giận dữ: “Tịnh tâm à? Giả như con của ông đang nằm trong phòng cấp cứu thì ông có tịnh tâm được không? Nếu như con trai ông sắp chết, ông sẽ làm gì?
Vị bác sĩ lại mỉm cười trả lời: “Tôi sẽ nói điều mà các bậc hiền nhân đã nói trong sách xưa: ‘Thân trần truồng sinh từ cát bụi, tôi sẽ trở về cát bụi thân trần truồng. Thượng đế đã sinh ra, Thượng đế lại lấy đi, xin chúc tụng Thượng đế’. Những bác sĩ không có khả năng giữ lại mạng sống. Hãy cầu nguyện cho con trai ông. Chúng ta sẽ nỗ lực hết mình và cậy trông vào ân trên Trời Phật”.
Khuyên lơn người khác khi mà bản thân mình chẳng dính dáng gì xem ra quá dễ dàng”, Người cha phàn nàn.
Cửa phòng phẫu thuật đóng lại… Vị bác sĩ miệt mài vài giờ liền trong phòng mổ. Và ông rời khỏi phòng giải phẫu trong niềm hạnh phúc: “Cảm ơn Trời Phật! Con trai ông đã được cứu. Nếu muốn biết thêm chi tiết, hãy hỏi cô ý tá vừa giúp tôi”. Không chờ câu trả lời của người cha, vị bác sĩ rời khỏi bệnh viện.
Ngay khi nhìn thấy dáng dấp cô y tá xuất hiện, người cha nói ngay: “Loại người gì mà cao ngạo đến như thế kia chứ. Thậm chí hắn không thèm dành vài giây trả lời cho tôi biết hiện trạng con trai tôi ra sao”.
        Cô y tá cúi xuống, tuôn trào nước mắt, trong xúc động và chậm rãi trả lời: “Con trai duy nhất của bác sĩ Nam mới qua đời hôm qua do một tai nạn giao thông. Hôm nay bác sĩ đang lo tang sự cho cậu con. Thế nhưng vừa nhận được điện báo, ông ấy vội tới ngay để cứu con trai ông. Bây giờ thì bác sĩ Nam gấp rút về nhà để tiếp tục lo hậu sự cho đứa con yêu quý của mình”. 

Monday, November 13, 2017

Lễ Tạ Ơn

Image result for thanksgiving

Đoàn Xuân Thu
Thưa không phải tới sau nầy người miền Nam chúng ta mới lìa quê hương cố thổ để đến một vùng đất mới! Mà cách đây vài trăm năm ông bà ta đã dắt díu, dìu nhau vào vùng đất phương Nam để lập nghiệp.
Sau khi xóa sổ nước Chiêm Thành thì tổ tiên ta tiến mãi, tiến mãi… đến cuối đất cùng trời, tức tới Mũi Cà Mau mới dừng lại… Vì đi nữa là bị… ướt!
Vùng đất tân bồi đó, là Nam Kỳ ngày nay, khi những di dân ngoài Trung tràn vào vẫn còn là một vùng đầm lầy nê địa, rừng hoang cỏ rậm, thú dữ tràn đầy… ‘Dưới sông sấu lội… Mà trên rừng cọp đua!’
Tới đây xứ sở lạ lùng / Con chim kêu cũng sợ, con cá vùng cũng ghê
Rồi bà con ta hợp quần lại thành làng xã! Đất cũ đãi người mới! Làm chơi ăn thiệt, no ấm dần lên, tạo nên cái tánh hào phóng: chơi mát trời ông Địa luôn của người dân Lục Tỉnh Nam Kỳ.
Thưa ông Địa, là ông thần coi sóc đất đai (giống như ông Trưởng Ty Điền Địa của chánh phủ Việt Nam Cộng Hòa mình khi xưa vậy), là một người trung niên chuyên ở trần, mập mạp, ‘ví’ xệ, miệng cười hể hả, tay cầm quạt, tay cầm điếu thuốc lá… Vẻ no đủ, phương phi, hào sảng!
Thế nên phàm việc gì có đụng chạm đến đất đai như đào ao, đào giếng, xây cất, mở vườn, mở ruộng, đào huyệt… tất cả đều phải cúng ông Địa.
Ngay cả ngày Tết, múa Lân mừng năm mới, ta cũng thấy ông Địa, mang chút hơi hướm hài hước của người dân dễ chịu, dễ chơi, chín bỏ làm mười, phe phẩy quạt vì cái khí hậu miền đất mới nầy vừa nóng vừa ẩm ướt, nhảy cà tưng theo nhịp phèng la và tiếng trống!
Những cửa tiệm buôn bán, bà con mình cũng thờ ông Địa! Tượng nhỏ đặt dưới đất! (Địa là đất mà đặt trên cao hỏng đất ổng đâu có chịu nà!)
Sáng mời ông Địa một ly cà phê sữa, một điếu thuốc ba số 555 hẳn hoi, gắn trên tay! Đôi khi mua may bán đắt, ông Địa còn được hối lộ cả thịt heo quay và bánh bao nữa đó!
Trước là cúng ông Địa sau là đợi tới chiều, hú thằng cha chủ tiệm kế bên qua, hai đứa mình nhậu.
Còn lỡ bán ế, (bán cái gì cũng mắc gấp rưỡi, gấp đôi thiên hạ thì làm sao bán đắt cho được chớ?), bèn đổ thừa ông Địa, đem ổng vụt tuốt xuống sông; rồi thỉnh ông Địa khác về mà cúng!
Do đó, khi phải tha phương cầu thực bất cứ phương Trời nào, bà con mình tới vùng đất mới, ngày nào cũng đều tạ ơn Trời và Đất. Tạ ơn Trời mình lập bàn Thiên trước sân nhà. Tạ ơn đất mình thờ ông Địa!
Người Mỹ cũng vậy thôi, chỉ khác cái là người Mỹ một năm Tạ ơn chỉ một lần! Lễ Tạ Ơn hằng năm, rơi vào ngày thứ Năm của tuần lễ thứ tư tháng Mười Một. (Chớ không phải luôn luôn là thứ Năm cuối cùng vì đôi khi trong một tháng Mười Một, có tới 5 thứ Năm lận đó!)
Lễ Tạ Ơn được những di dân đầu tiên đến Hoa Kỳ tổ chức cách đây khoảng 400 năm.
Tháng Chín năm 1620, tàu Mayflower gồm 121 người rời Âu Châu! Sau hai tháng vượt biển, ngày 9 tháng Mười Một năm 1620, tàu Mayflower cập bến Mỹ Châu.
Mùa Đông ở Bắc Mỹ thật khắc nghiệt, kéo dài từ cuối tháng Chạp đến hết tháng Ba năm sau. Sau mùa Đông đầu tiên đó, lạnh giá đã quật ngã nhiều di dân. Trong số 102 người đến nơi bình an giờ đây chỉ còn 55 người sống sót.
Mùa Thu năm 1621, những di dân thu hoạch vụ mùa đầu tiên thật sung túc. Họ có đủ lương thực dự trữ cho mùa Đông và đủ sống cho đến vụ mùa năm sau. Nên một bữa tiệc linh đình kéo dài trong ba ngày được tổ chức. Đó là Lễ Tạ Ơn Thượng Đế và Đất đai (Trời và Đất) đã giúp cho những người chạy trốn sự bách hại về tôn giáo ở quê nhà Anh Cát Lợi được tồn sinh trên vùng đất mới!
Thời gian dần trôi, di dân đổ xô đến Bắc Mỹ càng đông. Họ xây dựng vùng đất này thành một khu vực trù phú. Lễ Tạ Ơn tổ chức có đều đặn hơn nhưng vẫn còn tánh cách địa phương, mạnh ai nấy ‘tạ’!
Năm 1774, dân Mỹ quyết đòi độc lập. Họ bất mãn trước sưu cao thuế nặng do mẫu quốc Anh áp đặt trên thuộc địa và các sắc thuế này cứ tiếp tục gia tăng.
Cuộc chiến tranh giành độc lập kéo dài từ năm 1773 đến năm 1783 kết thúc thành công. Năm 1793, tại Paris, chính phủ Anh ký hòa ước và công nhận nền độc lập của Hoa Kỳ.
Cuối cùng, năm 1863, Tổng Thống Abraham Lincoln quyết định công bố Lễ Tạ Ơn là một ngày quốc lễ!
Kỳ lễ kéo dài từ thứ Năm đến hết cuối tuần, tới 4 ngày, nên cả nước Mỹ lên xe, tàu, xe lửa hoặc máy bay, dọc ngang như mắc cửi để mọi người trong gia đình gặp lại nhau, dù ở xa cả ngàn cây số cũng về.
Về gặp để cùng nhau đi Nhà Thờ tạ ơn Chúa; rồi cả gia đình về nhà cùng nhau ăn bữa tối.
Trên bàn tiệc Lễ Tạ Ơn, luôn luôn có bắp, khoai tây nghiền, các loại bánh pie, rau, thịt heo muối, ngỗng hoặc vịt quay và dĩ nhiên không thể thiếu món Gà Tây quay để nhắc lại bốn chú gà tây rừng đã có mặt trong buổi Lễ Tạ Ơn đầu tiên tại nước Mỹ.
Trong niềm vui của sự bình an, sung túc và đoàn tụ của Lễ Tạ Ơn, người Mỹ luôn nhớ tới những kẻ không may mắn như mình, nhớ lại 47 người đã chết trong mùa Đông đầu tiên, dùng dịp này để giúp những người nghèo khó.
Những người di dân đầu tiên đã từng được những người Da Đỏ (mà Christopher Columbus, (vì dốt Sử Địa), đã từng gọi họ là Indian, tức người Ấn Độ) cứu giúp, do đó một trong những truyền thống của Lễ Tạ Ơn là giúp đỡ những người mới đến.
Hằng năm, Hoa Kỳ đón nhận hàng triệu người trên thế giới đến định cư, với nhiều lý do, đoàn tụ gia đình hay là người tỵ nạn.
Đoàn tụ gia đình thì thường có người trong gia đình bảo trợ, giúp đỡ bước đầu. Còn đối với những người tỵ nạn cô đơn, người dân Mỹ cũng không hề quên họ.
Cộng đồng Việt Nam mình đã liều mình, vượt biên, vượt biển, vượt thoát chế độ Cộng Sản ở quê nhà để tìm kiếm tự do trên nước Mỹ, bây giờ số người đã lên tới vài triệu, trong lòng họ luôn nhớ những ngày đầu đặt chân tới, nước Mỹ đã mở rộng vòng tay chào đón họ!
Một người Việt tỵ nạn mình đã nói: “Tôi cám ơn nước Mỹ, vì nước Mỹ đã cho tôi sự bình yên trong tâm hồn. Đối với tôi, nước Mỹ không phải là thiên đường, nước Mỹ là một cuộc sống đời thường, và tôi cám ơn nước Mỹ đã cho gia đình tôi cuộc sống đời thường, đã cưu mang cho gia đình tôi, cho tôi được sống và hưởng những gì mà chính trên ‘quê hương thứ nhất’ chúng tôi chưa hề được có.
Thưa anh bạn văn của người viết cách đây hơn 30 năm có em xưa ở đảo Kuku, Indonesia, sau mỗi người đi mỗi ngã. Em lên phương Bắc, về Mỹ; anh xuôi Nam về Úc, dưới chùm sao thập tự. Vậy là đôi ngã đôi ta; đã bao năm nước chảy qua cầu mà em vẫn nhớ cái tình sầu năm cũ!
Em hỏi: “Úc có Lễ Tạ Ơn không anh?”
“Lễ gì Úc cũng có nhưng Lễ Tạ Ơn thì không!” “Vì Úc tới đây người dân bản địa thấy cái bản mặt là ghét… nên vác cái boomerang ra phang vài đứa bị lỗ đầu nên nó giận nó không Tạ Ơn đứa nào hết ráo! (Boomerang là cái vũ khí bằng cây, hình chữ V, phang đi hỏng trúng ai thì nó quay trở lại, do thổ dân Úc chế ra đó đa).
Không như người Mỹ lúc đầu tạ ơn dân da đỏ đã giúp mình… Rồi sau đó, lại cỡi ngựa, móc súng bằn bùm bùm làm mấy tù trưởng giắt lông chim, vẻ mặt vằn mặt vện chạy chí chết vào trong núi!
Anh bạn văn bèn hỏi lại người xưa: “Em có Tạ ơn Mỹ hay không?”
Thì em ỏn ẻn trả lời rằng: “Người Việt mình, một dân tộc nhơn nghĩa mà anh. Uống nước là nhớ nguồn. Ai giúp mình dù ít dù nhiều là mình phải tạ ơn chớ!”
“Thế nên, ngày Thanksgiving năm nay, 26 tháng Mười Một, em sẽ làm một cái tiệc Tạ Ơn theo truyền thống Mỹ Việt đề huề, đi mua một con Gà Tây chừng 15, 20 pounds, về nhồi ruột bằng nếp xào với hành tím, tôm khô và lạp xưởng, làm nước xốt cũng chế biến từ ‘gravy’ của Mỹ nhưng pha thêm ‘maggi’ vào cho đậm đà và có ‘mùi Việt Nam’.”
“Xong em đút lò. Nó vàng ươm, em sẽ mang ra, đặt trên bàn, lấy I-phone 6 chụp vài cái hình rồi gởi qua bên Úc để anh… ‘xơi’!”
Thưa người viết có một thằng bạn thân đi du học hồi trước năm 75 lận, kể cho nghe một chuyện vui về Lễ Tạ Ơn đầu tiên của nó trên nước Mỹ như vầy: “Theo truyền thống, Lễ Tạ Ơn của Mỹ là phải có Gà Tây, tức Turkey nên có đứa gọi đó là ‘Turkey Day’! Để san sẻ bớt tội lỗi của dân Mỹ mình vì giết Gà Tây quá xá, nên năm nào Tổng Thống Mỹ cũng phóng sinh, tha chết cho một con trong buổi lễ tại Tòa Bạch Ốc.
Cái truyền thống nầy thấy cũng hay hay đấy chớ! Vì con Gà Tây nó cũng dễ thương lắm. Giữ nhà là khỏi chê, không thua gì ngỗng mà sợ còn hay hơn mấy chú chó cò của mình nữa kìa. Thấy người lạ là nó kêu ‘lót lót’. Còn thấy con nít là nó nhảy lên nó đá làm thằng nhỏ khóc mò!
Hồi xưa tui đã từng bị Gà Tây đá rồi đó nhen bồ nhưng tui không hề giận nó, không thích ăn thịt Gà Tây dù đút lò hay quay gì chăng nữa. Thịt nó dở òm hà! Ăn thịt gà ta sướng hơn!
Năm đầu qua Mỹ học, năm đó không hiểu sao tuyết rơi nhiều hơn mọi năm, bao nhiêu cây cành cảnh vật đều bị tuyết ôm trắng xóa, con bạn Mỹ cùng trường Đại học, đẹp như Beyonce vậy! Tui e rằng con nhỏ nầy khoái mùi nước mắm của tui hay sao đó mà em dẫn tui về nhà em ăn cái Lễ Tạ Ơn đầu tiên ở trong đời tui.
Hôm sau, em còn trao tặng kỷ vật tình em là con Turkey còn sống để tui đem về nuôi cho đỡ nhớ nhà. Mà quan trọng hơn là nhìn gà để nhớ tới em ‘‘yêu’’… vì năm tới em sẽ đổi qua trường Đại học khác. Em nói: “Mỗi lần anh nghe con Turkey nó kêu ‘lót lót’ là anh nhớ tới em nha!” Tui nói: “I will!”
Ôm con Turkey của em (ôi hình bóng người thương!) trên đường về, tui bị một thằng Mỹ đen, bự gấp đôi tui, chận lại.
“Ê! Mầy ôm con Turkey của Beyonce đi đâu đó?”
“Turkey nào?”
“Thì con Turkey mầy cặp dưới nách mầy đó, thằng nhóc Chinese!”
“Tao không phải là Chinese! Tao là Vietnamese! Nhưng không phải chuyện của mầy! (It’s none of your business!)” Ỷ lớn con, nó tính ‘bú li’ tui chớ!
Nó nói: “Lễ Tạ Ơn đã hết! Turkey Day is over! Thế nên những gì mầy làm với con Turkey nầy thì tao sẽ làm giống hịt như vậy đối với mầy nhe thằng nhóc!”
“Nếu mầy bẻ giò con Turkey nầy, tao sẽ bẻ giò mầy! Nếu mầy bẻ cánh nó; tao sẽ bẻ tay mầy!”
“Sao giờ thì nghe rõ rồi; mầy sẽ làm gì với con Turkey nầy đây hả?”
Tui trả lời: “Ờ! Tao sẽ hun cái ‘đít’ của con Turkey nầy rồi thả cho nó đi!”
“Còn mầy! Nói là phải giữ lời đó nha!”
Xong tui dông như gió! Vì tui vẫn còn muốn gặp lại em Mỹ yêu của tui mùa Lễ Tạ Ơn năm sau!
Đoàn Xuân Thu

Yếu tố nguy cơ được biết đến nhiều nhất của bệnh Alzheimer’s là sự gia tăng tuổi tác


Image result for alzheimer



Mặc dù các nhà khoa học đã biết rằng bệnh Alzheimer’s liên quan đến sự tổn thương không ngừng của tế bào não, thì nguyên nhân dẫn đến tình trạng này vẫn còn là điều bí ẩn. Tuy nhiên, họ đã xác định được các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng tiến triển bệnh Alzheimer’s.

Tuổi tác

Yếu tố nguy cơ được biết đến nhiều nhất của bệnh Alzheimer’s là sự gia tăng tuổi tác. Cứ 8 người Mỹ trong độ tuổi từ 65 trở lên thì có 1 người mắc bệnh Alzheimer’s, và gần một nửa số người từ 85 tuổi trở lên mắc bệnh này.

Tiền sử mắc bệnh trong gia đình và di truyền học

Yếu tố nguy cơ khác là tiền sử mắc bệnh trong gia đình. Nghiên cứu cho thấy rằng những người có bố/mẹ hoặc anh/chị/em mắc bệnh Alzheimer’s sẽ có nguy cơ bị bệnh cao hơn. Nguy cơ sẽ gia tăng nếu có nhiều hơn một thành viên trong gia đình mắc bệnh. Khi bệnh có khuynh hướng lan truyền trong gia đình, yếu tố di truyền học (cấu trúc gen) hoặc môi trường, hoặc cả hai, có thể đóng một vai trò nhất định.

Các nhà khoa học đã xác định được gen làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer’s nhưng không chứng minh chắc chắn rằng cá thể mang gen đó sẽ tiến triển thành bệnh. Nghiên cứu cũng khám phá ra một số gen hiếm gặp, mà cá thể mang gen đó gần như chắc chắc sẽ mắc bệnh Alzheimer’s. Các gen này chỉ được tìm thấy trong vài trăm gia đình đa thế hệ trên toàn thế giới và giải thích cho chưa đến 5% tổng số các trường hợp bệnh Alzheimer’s.

Các yếu tố nguy cơ khác

Hầu hết chuyên gia tin rằng đa số trường hợp bệnh Alzheimer’s xảy ra là kết quả của một quá trình tương tác phức tạp giữa gen và các yếu tố nguy cơ khác. Tuổi tác, tiền sử mắc bệnh trong gia đình và di truyền là những yếu tố nguy cơ mà chúng ta không thể thay đổi. Hiện nay, nghiên cứu bắt đầu hé lộ những manh mối về các yếu tố nguy cơ khác mà chúng ta có thể hạn chế thông qua việc lựa chọn lối sống, cách chăm sóc sức khỏe nói chung và tầm soát hiệu quả các tình trạng sức khỏe khác.

Chấn thương đầu: Dường như có một mối liên hệ chặt chẽ giữa chấn thương đầu nghiêm trọng và nguy cơ mắc bệnh Alzheimer’s trong tương lai, đặc biệt là khi chấn thương xảy ra nhiều lần hoặc dẫn đến bất tỉnh. Bảo vệ não của bạn bằng cách thắt dây an toàn, đội mũ bảo hiểm khi chơi thể thao, và có biện pháp "chống té ngã" ngay trong nhà bạn.

Mối liên hệ giữa não và tim: Các bằng chứng mới đã chỉ ra mối liên hệ giữa sức khỏe của não và của tim. Não của bạn được nuôi dưỡng bởi một trong những hệ mạch máu giàu dinh dưỡng nhất của cơ thể. Mỗi nhịp tim bơm khoảng 20% đến 25% lượng máu lên não, tại đây các tế bào não sử dụng ít nhất 20% chất dinh dưỡng và oxy mà máu mang theo.

Nguy cơ phát triển bệnh Alzheimer’s hoặc chứng suy giảm trí nhớ liên quan đến mạch máu có vẻ đang gia tăng bởi các vấn đề gây hại đến tim hoặc mạch máu. Chúng bao gồm bệnh cao huyết áp, bệnh tim, đột quỵ, tiểu đường và cholesterol cao. Hãy đi khám bác sĩ để theo dõi sức khỏe tim mạch của bạn và xử lý các vấn đề phát sinh.

Sự lão hóa thông thường: Các bằng chứng khác cho thấy rằng các chiến lược nhằm hạn chế sự lão hóa nói chung có thể giúp não bộ cũng như cơ thể khỏe mạnh. Những chiến lược này thậm chí có thể cung cấp khả năng bảo vệ chống lại việc tiến triển bệnh Alzheimer’s hoặc các rối loạn liên quan. Cố gắng giữ trọng lượng của bạn trong giới hạn được khuyến cáo, tránh hút thuốc lá và uống rượu bia quá độ, sinh hoạt gần gũi với cộng đồng và tích cực rèn luyện cơ thể cũng như trí óc.

Chữ « KHÔNG » trong Đạo Phật

- Trịnh Khải -


Image result for sac sac khong khong


Buổi nói chuyện hôm nay vẫn theo Đạo lý của Đức Phật : “Tự giác, giác tha”.

Trong việc Hiểu - Học – Hành Phật Đạo, Chúng ta phải cẩn thận vì Hiểu cũng có thể sai lầm rất tai hại trong việc Học và Hành. Trong bài này hoàn toàn không có tín nguỡng di đoan, thần thông, phép lạ đi đến gây hỏa mù đưa những nguời nghe, phật tử vào con đuờng hiểu lầm chính đạo.
Tôi cũng xin nhắc lại : Trong bài này nếu quý vị thấy hợp với bản thân mình, thì xin tùy nghi sử dụng, nếu đoạn nào không hợp thì quên đi. Bài này rất cô đọng, kính xin quý vị đọc lại và nghiền ngẫm thật kỹ.
Đối với Âu Tây, chữ “không” trong Phật Đạo đã đem lại bao nhiêu hiểm lầm tai hại ngoài ra còn “xuyên tạc”, ác ý….huớng đọc gỉa hiểu sai quấy về Đạo này. Ví dụ : Culte du néant (tôn thờ chân không) – Église du nihilisme (Tôn giáo của vô gía tri) - Athée (Vô tín nguỡng) – Destruction du principe pensant (Hủy hoại trí tuệ) -...
Theo truyền thống tư tuởng văn chuơng Pháp và Việt : « Mỗi chữ là gói cả linh hồn một chủng tộc…… , nhà văn, chính trị gia, tôn giáo … không đuợc coi thuờng linh hồn chủng tộc». Do đó quan niệm của các văn hào VN từ xưa đã có : các tiền nhân đã để tâm tư-tuởng nhiều vào mỗi tiếng ; mỗi chữ là một ý-niệm rõ ràng …. Qua thời gian với bao nhiêu biến đổi trong khối óc con tim của dân-tộc mỗi chữ đã trở nên quý hóa, kho tàng của chủng tộc.
Vì thế chúng ta không đuợc quyền khinh miệt, có thái độ khính bỉ, bán rẽ kho tàng dân tộc….. Các tôn giáo cần phải cẩn thận hơn nữa khi dùng từ ngữ đặc biệt của chính Đạo.
Trong thực tế từ ngữ dùng trong Đạo Phật :
1.- Bắc Tông (Phật Giáo Cấp tiến còn đuợc gọi Đại Thặng - cỗ xe lớn - Mahayana) dùng Hán tự dịch ra từ chữ Sanscrit của Ấn Độ
2.- Nam Tông (Phật Giáo Nguyên Thủy còn đuợc gọi Tiểu Thặng - cỗ xe nhỏ - Hinayana) dùng chử Pali của Siri Lanka dịch ra.
Qua mấy ngàn năm biến đổi, các từ ngữ Âu Châu càng rõ ràng hơn qua thành quả về khoa học, nhân sinh, nhân văn….(*) Do đo các danh từ trong Phật Đạo có rất nhiều nghĩa đã đua đến nhiều giải thích sai lấm, đưa đến các chuyển ngữ (thông dịch) không có giá trị và còn đưa đọc gỉa trí thức ra khỏi chính đạo.
Chữ “không” hoặc “Vô”, “vô hữu”, « vô sắc », « bất » …. có thể dịch : Impermanent – mouvements – transformations - Vide – Non forme – Néant – Néantisation - Vacuité – Non-être – Non moi - Néantissement – Indéterminité - Anéantissement ….
Sau đây là các nghĩa chính của chữ không hay vô trong giáo lý Đạo Phật :
1.- Không có : inexistence. Dịch lầm : Vô Ngã = Non moi ou le moi inexistant ou non existence du moi. Nghĩa chính : Vô ngã = Vô thuờng ngã = le moi impermanent ou l’irréalité du moi ou l’existence impermanente du moi.
2.- Vô thuờng ; vô định : l’impermanence ou la transformation ou le changement ou le mouvement
3.- Vô kiến (invisible) ; vô hình ; vô sắc ; vô thể : la non-forme (physique) ou le vide = Không.
4.- Không thực, vô hữu ; gĩa hữu ….. Valeurs relatives ; l’irréalité du réel (des choses)
5.- Vô chân như : không có gía trị tuyệt đối …..inexistence des valeurs absolues
6.- Hư-vô : không có gì hết - néant (terme philosophique) ; vide physique (inexistant) : theo khoa học ngày nay chân không vật lý không có thật. Đây là gốc của rất nhiều hiểu lầm.
7.- Không (toàn diện) (Kinh bát nhã) = Chân không, không còn gía trị tuơng đối của trần tục (l’extinction (Nirvana) de toutes les valeurs relatives du Domaine du Conditionné) để đi đến giác ngộ (Eveil), đuợc dịch là la vacuité (se débarasser des valeurs relatives afin d’atteindre les valeurs absolues du Domaine de l’Inconditionné, la nature du Bouddha) : thoát khỏi trần tục tiến đến tâm Phật.
8.- Những chữ Vô (Không) gốc Lão : vô sắc ; vô thinh ; vô hình ; vô vật ; vô chi ; vô dụng……
Truớc khi vào chi tiết về chữ « không » và để tránh hiểu lầm chúng ta cần nhìn rõ hơn về 02 Tông kể trên.
Trên diện cơ bản Đạo Lý của Phật Đạo : « Vô Thuờng » - « Nhân Quả » - « Vô Ngã ; Chân Ngã » - « Nghiệp Duyên» - « Liên Đới » - « Vô và Hữu » - « Sắc và Không » - « Tư Thánh Đế » - « Thập Nhị Nhân Duyên » … Hai Tông đều hiểu giống nhau về « tông chỉ » của Phật vì thế chưa bao giờ có sự tranh chấp, ẩu đả, đổ máu….(*) và chiến tranh nhân danh Đạo Phật như chúng ta đã và đang thấy ở các tôn giáo to lớn khác. Đây là điểm son của Đạo Phật đối với nhân loại, cũng là niềm hãnh diện của Phật tử vì Đạo này chưa bao giờ đem lại cái xấu mà chỉ phổ biến cai hay cho chúng sinh.
(*) Ví dụ : Nuit de Saint Barthélémy – Constantinople – Croisades - Maya…..Algérie – Irak…..

Tìm hiểu chữ « không » của PHẬT ĐẠO.

Vì muốn tôn trọng « Nguyên Thủy » nên Nam Tông (*) chỉ giới hạn từ ngữ « không » trong hai phạm vi chính là « vô thuờng » và « vô ngã » nhưng cũng không tránh đuợc mông muội (mờ mịt) về thiên đàng địa ngục ; Bắc Tông (**) thì để tự do tư tuởng nên ta thuờng thấy các luận đàm đuợc mở rộng ra về nhiều khía cạnh nên có nhiều điều rất hay nhưng cũng có nhiều tuởng tuợng trở thành huyền thoại. Điển hình : Vì biết chúng sinh chưa « giác ngộ » không có khả năng hiểu, Đức Phật đã không giải thích « Niết Bàn », « Tâm giác ngộ », « Tâm Phật »…. Mà chỉ huớng dẫn chúng sinh qua Phật Đạo…… để đi đến mục đích trên.

(*) Tông này không chịu ra khỏi Kinh Tam Tạng thành ra nhiều khi từ chuơng.
(**) Bắc Tông dựa tuy theo tông chỉ Phật (Kinh Tam Tạng) để tiến hóa và phát triển (tự do tư tuởng).


Đây là những gía trị tuyệt đối mắt trần tục còn trong kiếp luân hồi không thể nhìn thấy ; kẻ nào tự hào, tự phụ, tự mãn…..tự cho mình nhìn thấy đều.là vọng ngã (kiến-tư = l’intériorité), vọng kiến (pháp cảnh = le monde extérieur ou l’extériorité), tuởng tuợng, không thực. Ông Nagarjuna (Bồ Tát Long Thọ, đắc đạo rất đuợc tôn thờ ở Ấn Độ, Trung Hoa, Việt Nam, Tây Tạng v. v.…….) đã viết cho những nguời này : « Nếu quý vị nhìn thấy Phật, phải giết ngay Phật » ….. đây chỉ là gĩa hữu do vọng ngã mà ra.
Cũng như trong Kinh Kim Cuơng Đức Phật đã nói : « Cái gọi là Phật Pháp (1), tức không phải Phật Pháp (2), nên gọi là Phật Pháp (3) ». (4)
Khi đắc đạo ra khỏi tuơng đối
(1) (Trần tục = Domaine du Conditionné = Không phải chân như) thi sẽ thấy tuyệt đối
(2) (Gíác Ngộ = Domaine de l’Inconditionné) rõ như nhìn mặt trời.
(3) Vì chưa thoát đuợc Trần tục nên phải dùng danh từ trần tục.
(4) Les Dharmas, tels qu’on les nomme, ne sont pas en fait les Dharmas. C’est pourquoi ils sont appelés Dharmas. Vì lẽ đó Phật nhắc nhở chúng ta gía trị tuơng đối khi chưa đạt đuợc gíac ngộ.
Vì đề tài quá rộng lớn nên tôi xin phép quý vị chỉ đề cập chữ « không » Phật Đạo trong hai phạm vi « Vô Thuờng » và « Vô Ngã » và sẵng sàng trả lời các câu hỏi ra ngoài giới hạn này.

A. - Luật « Vô Thuờng ».

Hai Tông Nam Bắc đều thấu triệt Luật thiên nhiên này nhưng từ cùng Hiểu chuyển qua Học thì có khác để khi Hành thì sự cách biệt càng rõ hơn. Mặc dù có nhiều kiến thức và giải thích khác nhau nhưng mọi Tông phái đều lấy cái « tông chỉ » của Phật dùng làm căn bản dể lập luận, để giải thuyết. Tuy thế nhiều Phật tử hiểu lầm nên cũng có ý niệm chia rẽ.
I.- Theo Nam Tông (*) chữ « Vô » hoặc « Không » đuợc hiểu là trong kiếp luân hồi (vô thuờng) tất cả mọi « thể » (physique), « tuớng » (forme) (**) đều thay đổi không ngừng, không bao giờ giống nhau cả vì vây ngũ uẩn của chúng sinh chỉ đưa ra những vọng ngã, vọng kiến (erreur), ão tuởng (illusion) mà không có giá trị tuyệt đối…. nhưng đuợc xem là « có » tuơng đối. Tuy thế Nam Tông nói luân hồi là « có » và Niết Bàn là « không » : Đó là cái có tuơng đối và không đây là không còn cái có tuơng đối.

(*) Nói chung Nam Tông gồm :
1.- Câu xá Tông (Thiền Định) : Dùng phuơng pháp thiền để đi đến tuệ gíác. Quá khứ và vị lai là vô thể - một cái đã mất đi; một cái đâu đã có -. Hiện tại là hữu thể - có tuơng đối -. Chia nhân làm lục nhân, duyên làm tứ duyên và quả làm ngũ quả. Đây cũng là chính gốc của Phật Giáo Thiền Tông (Bắc Tông)
2.- Thành thực Tông. Vì vô thuờng nên mọi vật đều “giả hữu“ ( không thật), chúng sinh không có khả năng nhận “thực hữu“ (chân thật).
3.- Luật Tông. Đây là tổng hợp của hai Tông trên dưạ trên Luật tạng.
(**) Lão tử : « Khi thể quá lớn thì mất tuớng ».

a.- « Có » (hữu - sắc : forme) nghĩa là tuy mọi vật đều thay đổi « vô thuờng », nhật sét (ngũ uẩn) của chúng sinh về « có » chỉ là tuơng đối nhưng mỗi lúc (à l’instant t) cái « có » nầy là sự thật đang thay đổi (une réalité en transformations perpétuelles). Để giải thích : bản thân ta, thức ăn v.. v. đều vô thuờng nhưng Ta (Thân và Tâm) là « có » sống đuợc là nhờ « có » thức ăn. Đây là cái « có » tuơng đối với thời gian, cũng nhờ cái « có » nầy (*) mà các vị tu hành mới có hy vọng hành Phật Đạo để đến Niết Bàn là « không » đối với Nam và Bắc Tông : dứt đuợc cái « có » tuơng đối (Vô Thuờng) là đến cái « không »….của tất cả tuơng đối (Giác ngộ - Niết Bàn).
Cũng vì lý do trên Nam Tông còn đuợc gọi là phái « Bảo Thủ » chủ truơng hữu luận và Bắc Tông gọi là phái « Cấp Tiến » chủ truơng không luận.

(*) Cũng nhờ cái « vô thuờng Ngã » mà chúng sinh mới « tu là chuyển nghiệp » mới mong giải thoát đuợc kiếp luân hồi như Đức Phật đã thành công và đã nói « Thuợng thiên, hạ địa duy ngã độc tôn » nghĩa là « trên trời duới đất chĩ ngã của mỗi chúng ta là đáng tôn trọng » vì nó có thể làm cho ta đạt đuợc sự giác ngộ vì tu là chuyển nghiệp : không có Trời, Phật, Thánh, Thần… nào làm thế cho ta cả. Xưa kia không có thánh thấn nào giúp Đức Phật đã từ kiếp nguời mà tu đuợc đến Giác Ngộ.

b.- « Không » (vô : vide, non forme, vacuité ….) là khi đã ra khỏi kiếp luân hồi – đã vào Niết Bàn – thì tất cả các « có » trần tục đều không còn nữa vì tất cả « thể » (physique - essence), « tuớng » (forme - existence) – gía trị tuơng đối - đều không có gía trị tuyệt đối và trở thành « không » cả. Đối với giác ngộ hoặc đắc đạo, Phật Giáo Cấp tiến (*) và Nguyên thủy cùng hiểu như nhau về chữ « không » (la vacuité).
Khi đã Giác Ngộ vào Niết Bàn (giá trị tuyệt đối) mọi thể, mọi tuớng trần tục đều là giả hữu (gía trị tuơng đối), là không (la vacuité) kể cả Tam Bảo (Phật – Pháp – Tăng) ở trần tục chỉ đuợc xem như chiếc thuyền dùng để qua bờ sông kia (trần tục), sau đó thì bỏ lại. Vì dịch sai lầm – không (la vacuité) = néant - mà Âu Tây đã hiểu lầm tai hại cho rằng Đạo Phật tôn thờ chân không : le culte du Néant (Barthélémy Saint-Hilaire et Victor Cousin) – église du nihilisme (Ernest Renan) – la religion du diable (Paul Claudel).

(*) Qua kinh « Bát Nhã Ba La Mật Đa Tâm Kinh » : « Quan Tự tại Bồ tát, khi thi hành Bát Nhã Ba La Mật Đa – Trí tuệ độ - thấy rõ ngũ uẩn đều không………..sắc chẳng khác không, không chẳng khác sắc (1), sắc là không, không là sắc……… không có Khổ, Tập, Diệt, Đạo….. » ….
nghĩa là tất cả «có » của trần tục đều là « không » đối với Niết Bàn.

(1) Sắc bất dị không, không bất dị sắc (la forme est le vide, le vide est la forme). Khoa học ngày nay cũng phải công nhận điều này của Đạo Phật (**)

(**) Ghi chú : Để tránh hiểu lầm chúng ta nên chuyển ngữ chữ không (Vô) ra tiếng Pháp để so sánh :

a.- Vô thể (le Vide physique) : không chất luợng = inexistence physique (immatériel – tâm linh). Khi vô thể thì sẽ vô tuớng. Trên bình diện khoa học nhờ vô thể mà ra tuớng (không bất dị sắc) : ví dụ nhờ hiện diện vô thể (le vide) trong nguyên tử, phân tử…….ta nhìn thấy cái tuớng (la forme) của vật chất vì vậy nhờ có Vô Thể (le Vide = Không) mà chúng ta mới nhình thấy Tuớng (la forme = Sắc) của chúng ta nếu không có Vô Thể (Không) Quả Đất còn nhỏ hơn quả buởi (…**).
b.- Vô tuớng : không có hình giáng = sans forme, non forme. Khi thể nhỏ qua (nguyên tử, phân tử..) mắt không thấy thì trở thành vô tuớng, lớn qua cũng thành vô tuơng (quả đất)…… ; hữu thể (matériel) đã thành vô tuớng ; thông thuờng hữu thể là hữu tuớng (hình)…… Vô thể, vô tuớng đã đuơc dịch là le Vide.
Lão Tử đã nói về tuơng quan giữa thể và tuớng : « Cái chai có phần hữu thể (sắc) ở ngoài và vô thể (không) ở trong, chính vô thể đã đem lại công dụng cho phần hữu thể ».
Du pouvoir de l’esprit (l’immatériel) sur l’action (le matériel), Lao-Tseu disait : « La bouteille possède une forme (le matériel) extérieure et le vide (l’immatériel) intérieur et c’est le vide qui rend la forme utile ».
c.- Vô tuyệt đối = (Chân như – Gía trị tuyệt đối – Giác Ngộ - Niết Bàn..) = không (toàn diện) là không tất cả gía trị tuơng đối để đạt tới gía trị tuyệt đối (Niết Bàn), đây là thuộc về Tâm đã đạt tới vô sắc vô không nên đã dịch là la Vacuité (không thể lẫn lộn với chữ la Négation, le Néant, l’Anéantissement….. như ta thuờng thấy trong nhiều bản Pháp văn nói về Đạo Phật).
Đạo Phật có mục đích tối thuợng là đem trí tuệ (l’esprit = l’immatériel ou la non fome ou la Vacuité) chế ngự (libéralisation totale) lục gíác (les six sens = le matériel et l’immatériel) để đi đến giác ngộ (tuệ giác = La Connaissance) è Vô Trụ.
« Chính kiến » (phần quan trọng nhất trong Bát chính đạo) của 02 Tông về « Vô Thuờng » là một nhưng khi chiết gỉai thì có khác đi. Với Nam tông (hữu luận) : khi ta sống trong trần tục thi ngũ uẩn cho ta cái « có » (Hữu) tuơng đối - ảo tuởng - vọng Ngã…, khi ta giác ngộ thì tất « có » sẽ thành « không » (Vô). Tóm lại có hai thể (thế gian và Niết bàn) vì 02 lối nhìn (Trần tục và Giác ngộ).
Với Bắc Tông (không luận) chỉ có một thể nên phải nhìn qua « không » ngay từ ban đầu đối với kẻ đi tìm giác ngộ để tránh ngộ nhân và lầm lẫn (vọng kiến) vì khi đến giác ngộ cái có (và cái không) cũng sẽ là không. Đối với chúng sinh trần tục thì chính kiến hai tông không có dị biệt nhưng Học và Hành thì khác nhau. Cái Có : vừa phuơng tiện (Nam tông) vừa trở ngại (Bắc Tông).
Tóm lại phái Nam tông chấp nhận có tuơng đối (giả hữu) sau đó đi đến tuyệt đối sẽ là không (chân như). Đối với Bắc tông chỉ có Chân Như là thật, là một thể nên tránh (không thể có) 02 cách nhìn hoặc 02 giải thích.
Đối với Phật tử nhất là kẽ tu hành thì phải xem có tuơng đối (giả hữu) chỉ là không như cái không ở tuyệt đối (chân như). Cái không trong cuộc sống của chúng ta không phải cái không toàn diện (Néant) chỉ vì cái thể, cái tuớng vô thuờng thay đổi liên tục nên không có gía trị tuyệt đối - Phật đắc đạo, Niết Bàn đều là gía trị tuyệt đối (Chân Như).
Vì lý do này tuy hiểu là một nhưng học và hành có khác nhau dối với 02 Tông Nam Bắc, sau đó lại thêm phái Bắc Tông trung luận (vừa hữu và không).
Nam Tông : Nhờ cái có tuơng đối (Vô Ngã) kẽ tu hành mới tiến đến Tuệ Giác : Chân Ngã.
Bắc Tông : Tại cái Vô Ngã (tham, sân, si,…..) là một bức tuờng ngăn chận Tuệ Giác : Chân Ngã.
Qua lối hiểu này - có tuơng đối (giả hữu) - Phật Tử Chúng Sinh ở Đông Nam Á đã sinh ra quan niệm nhân sinh hiền hòa, hạnh phúc đuợc giải thích : « Giác Ngộ » quả quá khó khăn, mấy kẻ tu hành đã đắc đạo đuợc…..thôi thì ta (thuờng dân- chư pháp) cứ từ từ tiến Hành Phật Đạo từ kiếp này đến kiếp khác, cuộc sống cũng có cái khổ, cũng có cái hay…..ta cứ vui vẽ sống luơng thiện, huớng theo lý tuởng Phật Đạo (từ bi, bác ái, hỷ xả …) thì dù chưa thoát khỏi kiếp luân hội (đào thai lại *) cũng không gì đáng ngại, cái chết không quá đáng sợ cả….

(*) Qua Đạo Phật thời gian chuyển theo chu kỳ (le temps est cyclique) của luật luân hồi.

Đối với nguời Âu Tây, quan niệm sống này rất là lạ và hay, vì măc dù rất thiếu thốn về vật chất, nghèo nàn họ vẫn hiếu khách, cởi mở, vui vẽ sống hạnh phúc …..xem ra vẫn giữ đuợc phần nào tông chỉ (nhân - quả - duyên nghiêp….) của Phật Đạo. Với quan niệm Âu Tây sinh - tử chỉ có một lần đó là thời gian chuyển theo đuờng thẳng (le temps est linéaire) ; họ cũng đã nhận thấy nông dân, dân sống ở thôn quê hoàn toàn không có tiện nghi……nhưng lại có điều hạnh phúc hơn các công nhân nghèo, thất nghiệp…… ở các thành phố lớn. Qua Phật Đạo quan điểm nhân sinh này đã và đang có ảnh huởng sâu rộng ở Châu Âu và Bắc Mỹ….. vì vậy Đạo Phật trở nên hấp dẫn đối với giai cấp trí thức.
II.- Bắc Tông.
Vì đuợc tự do tư tuởng không bi gò bó vào truyền thống « nguyên thủy » nên Bắc tông đã cho xuất hiện ra thuyết « hình nhi thuợng học » (la métaphysique) và sinh ra nhiều tông phái (07). Ta chỉ nhắc đến 03 Tông quan trọng nhất :
1.- Không Luận phát xuất từ Bát Nhã Kinh (Prajna Paramita sutra) (*) – 600 quyển không có tên tác gỉa - đi vào rất sau thuyết « hình nhi thuợng học ». Thuyết này đuợc đặt trên 03 từ ngữ đặc biệt : Sunyata (Không = vide de forme, non pas néant – Vacuité -) ; Purusha (Sinh lực = énergie ; Chân ngã = Énergie psychique) ; Prakariti (linh khí = substance ou Karma = Nghiệp). Dựa vào không (Sunyata), chân ngã (Purusha) vì nghiệp (Prakariti) (*) mà tạo ra Sinh – Lão - Bệnh - Tử (thành, trụ, hoại, không = Sunyala )….tái Sinh. Vạn pháp (le monde physique et phénoménal) cũng theo thuyết này mà : thành, trụ, hoại, không. Mọi sự, mọi việc đều đi đến không = Sunyala như Phật nói : tất cả sinh rồi cũng đi đến tử - « Il n’est rien de créé qui ne soit déjà en voie de disparition ».


(*) Và Duyên khởi = Pratitya samutpada.

Le Bouddha disait : « Là où il y a la forme, il y a le vide, et là où il y a le vide, il y a la forme ». Nơi nào có sắc thì có không, nơi nào có không thì có sắc.

(*) Sắc chẳng khác không, không chẳng khác sắc (1), sắc là không, không là sắc……… không có khổ, Tập, Diệt, Đạo….., không ta, không nguời ….. » nghĩa là tất cả « có » của trần tục đều là « không » đối với Niết Bàn.

Cần phải hiểu rõ hơn : Cái không (Vacuité) của Niết Bàn mà Tông Không Luận muốn đạt không phải không hẳn (Néant) mà là cái không của tất cả gía trị tuơng đối nghĩa là không còn cái có và không của trần tục. (*)

(*) Les valeurs relatives du Domaine du Conditionné seront des non valeurs du Domaine de l’Inconditionné (Valeurs Absolues = Chân Như ở Niết Bàn). Cũng như các gía trị tuơng đối của sò ốc duới biển đâu là gía trị của Đaị bàng trên núi.

2.- Trung Luận lập ra do Bồ Tát Long Thọ (Nagarjuna) (a) qua Bát Nhã Kinh nhờ đó mà Phật giáo Cấp tiến đã trở thành rất thịnh. Theo thuyết này cái có (hữu ; thực – pháp chấp) của nguời phàm tục thật ra là cái không thực nhưng không phải cái không không (Néant ou Inexistence – không tuyệt đối) vậy cái không ở Niết Bàn (b) là không có giá trị tuơng đối của trần tục.
(a) Nagardjuna - Bồ Tát Long Thọ - đắc đạo rất đuợc tôn thờ ở Ấn Độ, Trung Hoa, Tây Tạng v. v. hiện nay các tác phẩm của Ông đuợc dịch ra và rất đuợc nguỡng mộ ở thế giới. Long Thọ đã phát biểu nhiều tư tuởng rất giống như lời Phật trong Kinh Kim Cuơng.
(b) Niết Bàn (Domaine de l’Inconditionné ou Extinction de toutes les valeurs relatives) là gía tri tuyệt đối (valeurs absolues). Trần Tục (Domaine du Conditionné = réalité conventionnelle) nghĩa là chưa vào Niết Bàn chỉ có gía trị tuơng đối (valeurs relatives), dù là tuơng đối vẫn có gía trị với chúng sinh trần tục nhưng với quý vị chân tu muốn đi tới Niết Bàn thì sự phủ nhân gía trị tuơng đối là cần thiết (*) : chúng ta đừng lẫn lộn trình độ Hiểu, Học, Hành Phật Đạo về Sắc – Không giữa nguời trần tục và các vi chân tu đắc đạo của 02 Tông : Phật Giáo Nguyên Thủy và Cấp Tiến.

(*) La négation des valeurs relatives du Domaine du Conditionné leur sera une nécessité absolue.

Khi đắc đạo ra khỏi tuơng đối thi sẽ thấy tuyệt đối (réalité absolue) rõ như nhìn mặt trời. Bên Pháp họ rất đề cao các suy luận trừu tuợng (l’abstraction loin de la Réalité) ra khỏi thực tế không như bên Đạo Phật. Họ tự đề cao cái chết cao siêu (la mort trancendantale), tả cảnh ở trên Thiên Đàng (la béatitude, la plénitude …au paradis), tả các tin mừng (le bonheur et l’espérance….) do thần thánh đang đưa lại….chỉ cần chúng sinh có đức tin (avoir uniquement la foi par la prière) mà không phải tự làm (sans action de soi-même).
3.- Thiền Tông (ZEN) « bất lập văn tự » gốc chính là do Phật Giáo Nguyên Thủy và thêm vào là phuơng pháp Yoga. Cơ bản của tông này dặt trên Tam KHÔNG :
a.- Vô Niệm (libéralisation totale de l’esprit) : Trí tuê thoát ra khỏi vòng kìm chế và hoàn toàn độc lập và tư do nên Chính Niệm trong Bát Chính Đạo là phuơng tiện đuợc dùng để đạt mục tiêu tối thuợng Giác Ngộ trong đó là Vô Niệm : Trí Tuệ phải ngự trị hoàn toàn Cơ thể và Tâm (lục gíác)
b.- Vô Tuớng (Non Forme ou Vide) : Buông thả sự việc (détachement total), không chạy theo danh vọng, nghèo giầu, chúc tuớc v. v. tất cả đều là vọng tuởng
c.- Vô Trụ - không bi chi phối bởi lục gíác - (Sans références aux sens) : Như Tâm Phật đã truyền bá con đuờng giả thóat cho tất cả mọi nguời không hề có phân biệt, không vuớng mắc một điều kiện nào cả : thiện ác, phải trái, sang hèn….Phật đã đem lòng từ bi như mặt trời sói sáng mọi nguời mọi nơi vô điều kiện dù khen hay chê.
Dù theo Tông Phái nào, Con đuờng đi đến giác ngộ rất khó - đạt đến tột đỉnh của mỗi ngành học cũng rất khó vì không thể nhảy từ tiểu học lên ngay đại học rồi trở thành bác học ngay đuợc – Chúng Ta cần hiểu rõ điều này, rồi từ từ học để có thể hành đúng đuợc, cần phải tránh mọi lẫn lộn (vọng ngã) giữa các cấp bậc tu hành (chân tu) trong Phật đạo.

B. – Vô Ngã.

I.- Căn bản ở chữ Vô nên chúng ta có thể dùng lại giả thích ở đoạn « Vô thuờng ». Theo Phật đạo mỗi chúng ta đuợc gọi là « ngã » - thể xác và trí tuệ (corporéité et esprit) - gồm có 02 phần :
1.- Vô Ngã (le moi impermanent) : Đây chính là Vô thuờng Ngã cái mà chúng ta trần tục nhận thấy. Nó thay đổi liên tục không ngừng « Vô thuờng » nên không bao giờ có thể định nghĩa (xác định) đuợc cho mỗi cá nhân. Đó là Vọng Ngã, là ảo tuởng….là do vô minh mà ra không phải sự thật (chân như), và đưa chúng ta vào con đuờng tôn thờ (le culte du « moi ») cái Ngã (Tâm sai biệt) đi đến việc làm sai quấy. Đây cũng là quan niệm của các vị Védandiste Ấn Độ và C. Jung (học trò nổi danh của Freud) : cái Ngã (le moi) chỉ là hình ảnh giả tạo (usurpateur) của bản chất Ta (le Soi), Chân Ngã.
Trên bình diện khoa học hiện đại, cái thể (thân xác) của Ta (Ngã) rồi sẽ tan biến sau cái chết nhưng các nguyên tử, phân tử, hợp chất……sẽ vẫn còn, sự thật các chất nầy đã có truớc cái Ngã Ta, như vậy Ta chỉ tạm muợn chúng để hợp thành cái thể xác. Mặc dù không ai chối cãi đuợc Đạo Luật « Vô thuờng » nhưng theo Tây Phuơng cái mộng « truờng sinh » (rêve de l’éternité) của mỗi cá nhân vẫn còn tồn tại đưa đến Tâm sai biệt.
Giai đoạn học : Theo Nam Tông vô thuờng Ngã, tuy thay đổi thuờng trực, phải xem là có (tuơng đối ở trần tục) vì cái có Thể thì Ta mới có hành động tạo nghiệp (Samskara) đi đến tu là chuyển nghiệp. Bắc Tông cho rằng cái Thể Ta (Ngã) thay đổi liên tục nên không có bản chất thật cũng không có danh thật nên phải cói nó như không có gía trị (Vô Ngã) đừng dùng nó làm tiêu chuẩn, làm căn bản để tu luyện.
Cái hiểu của 02 Tông đều phát xuất từ : Kinh-tạng, Luật - tạng và Luận - tạng đuợc gọi là Tam - tạng (Tripitaka). Khi học thì Nam Tông chấp nhân cái « Hữu » (có) tuơng đối (Thể vô thuờng ở trần tục hay Luân hồi) sẽ là cái « Vô » (không) (Thể tuyệt đối) ở Niết Bàn. Như vậy xem ra có 02 thể : Hữu (Luân hồi) và Vô (Niết bàn). Trong kiếp luân hồi Bắc Tông xem cái Thể vô thuờng không thưc, không có gía tri là không (Luân hồi) và cũng là không khi vào Niết Bàn. Cũng vì lý do này mà sinh ra tranh chấp giữa 02 bên và đi đến sự khác biệt trong việc hành Phật Đạo.
Theo Đức Phật : Cái Hữu và Vô trong kiếp Luân hồi đều là Không trong Niết Bàn (Giác Ngộ) – La Forme et le Vide, Valeurs relatives du Domaine du Conditionné (Luân hồi), sont des vides de Valeurs absolues du Domaine de l’Inconditionné (Niết Bàn).
2.- Chân Ngã (Énergie Psychique) : Đây là sinh lực trong mỗi chúng Ta bất diệt (indestructible) chứa đựng tính cách cơ bản của con nguời kể cả Tâm Phật vì vậy chỉ có kiếp nguời (như Đức phật) mới có thể đi đến Giác Ngộ cho đến thánh thần, tất cả muôn thú cũng không làm đuợc. Chính cái chân ngã dã mang theo chữ nghiệp hiện kiếp và truyền kiếp trong cuộc sống hàng ngày và trong kiếp luân hồi : Nghiệp – Nhân – Duyên - Quả…..không ai thoát đuợc luật thiên nhiên này. Khi máu đã ngưng chảy trong huyết quản (chết) các sinh lực (énergies vitales) trong nguời sẽ thoát đi, tư tuởng, tâm tư ….. cơ thể sẽ rã ra …..lúc đó chỉ còn Chân Ngã (với Nghiệp), thay đổi thuờng xuyên nhưng bất diệt là còn tồn tại trong kiếp luân hồi để rồi sẽ đào thai (revivre) lại một kiếp khác. Cái Chân Ngã Ta lúc 10, 20, 50 tuổi …lúc chết và sau cái chết đều đã có sự thay đổi vì vậy mà cũng không giống cái « ngã của TA » hoặc cái Ngã của bất cư ai (*).

(*) Ainsi le « moi » ne renaît pas le même …. et ce n’est pas non plus autre. Revivre par la transmigration (tái sinh của Phật Đạo) à ne pas confondre avec la réincarnation, terme spécifique du catholicisme qui signifie que la même âme ou la même indentité ou la même personnalité, au moment de la résurrection (sống lại lúc tận thế), pourrait revivre dans la chair (carnation).

Theo Phật Đạo chuyển nghiệp là tách khỏi cái Vô Ngã – đem cái Ngã xuống thấp tránh Tâm Sai Biệt do lối nhìn (nhãn kiến) Nhị Nguyên (la dualité) mà ra : ta và nguời ; tâm và vật ; hữu và vô, sinh và tử …..- để có thể tiến đến Chân Ngã là tiến sâu vào gía trị cơ bản của con nguời – Tư Bi, Bác ái, Hỉ xã…… - để đạt đuợc Tâm Phật và thoát khỏi vòng luân hồi. Đó là Tâm Nhất Như – Tâm Bình Đẳng.
Giai đoạn hiểu : Hai Tông Nam Bắc cùng một giải thích về Chân Ngã để tiến đến Niết Bàn tuy thế mỗi tông phái vẫn có nhiều nguời viết sách giải thích khác đi và còn đi quá xa là, tuy họ chưa đến Tâm Phật, vẫn tự hào biết hết (giải thích - định nghĩa) chi tiết nào Niết Bàn, nào Tâm Phật, nào trạng thái Giác Ngộ…… và cho rằng Trời Phật đã huớng dẫn và đọc cho họ viết.
II. – Hiểu. Chúng ta đã thấy cách hiểu - học – hành của 02 Tông về Vô Thuờng, thì chữ Vô (không) này lại đuợc áp dụng vào Vô Ngã.
Về đuờng tu đạo ba chữ hiểu - học – hành tùy thuộc hoàn toàn vào trình độ của mỗi chúng ta. Đối với những ai đã đạt đuợc Tâm Phật (giác Ngộ) thì mọi thể, tuớng, vạn pháp v. v. của trần tục đều là không (toàn diện) của Niết Bàn (Vacuité) kể cả Tam Bảo (trần tục) : Phật – Tăng – Pháp (Bouddha – Sangha – Dharma) vì đây chưa phải gía trị tuyệt đối.
Trong thực tế chúng ta đâu đã thoát tục, đâu đã gíác ngộ… chúng ta phải xem tam bảo là trọng, là gía trị là con đuờng phải theo, cũng nhờ các gía tri tuơng đối này làm phuơng tiện để theo Phật đạo mới hy vọng kiếp này, kiếp khác từ từ tiến đến gía trị tuyệt đối của Tâm Phật.
III.- Không toàn diện (La Vacuité) – Chân Không.
Thông thuờng đối với chúng sinh (trần tục) « Tu là Chuyển Nghiệp » đưa đến thành quả : Nghiệp nặng trở nên nhẹ, nghiệp xấu trở nên tốt v. v….. Đó là Thay đổi Nghiệp (Samskara : Ý Nghiệp - Khẩu Nghiệp – Thân Nghiệp) vẫn còn đó, chúng sinh vẫn trong kiếp luân hồi (Samsara).
A.- Bồ Tát Long Thọ (Nagarjuna) đã giải thích chữ “KHÔNG” toàn diện cho các bậc chân tu : “Puisque Tu (le Bouddha) enseignes le nectar de la Vacuité
Pour nous aider à abandonner tout concept,
Tu as fortement condamné
Le fait de s’attacher à cette Vacuité ».
Tạm dịch :
Do Đức Phật đã dậy cái tuyệt diệu về « không » (toàn diện),
Với mục đích để kẽ tu hành không còn mọi ý niêm (1),
Vì thế Phật đã bảo các nguời này,
Không đuợc gắn bó với « không » (toàn diện) (2).

(1) Đây chỉ là gía trị tuơng đối (réalité conventionnelle issue de l’imperfection de la capacité de perception des sens) của trần tục phải từ bỏ (affranchissement)
(2) Đây là sự lệ thuộc của trí tuệ vào chữ « Không », đúng ra trí tuệ phải tự do, không (giải thoát) còn lệ thuộc vào gì cả, kể cả chữ « Không ».
Le fait de s’attacher à cette Vacuité signifie que l’esprit est toujours dominé par la Vacuité.
Mục đích đi đến thành quả : Diệt Nghiệp (*)  Dứt toàn diện Nghiệp để trở thành Tâm Phật (**).

(*) Faire disparaître intégralement le Samskara (tiêu diệt gía trị tuơng đối trong tuệ giác).
(**) Ý nghiệp đã tuyệt, tuệ giác đã thành : trí tuệ đã hoàn toàn tự do đối với lục giác, bụi trần tục và Tâm đã đạt đến Tâm Phât : Mọi Nghiệp (Samskara) đã hết, kẻ đắc đạo sẽ thoát khỏi kiếp luân hồi (Samsara) - đó là Pháp luân.


B.- Chữ « KHÔNG » toàn diện (Chân không) của Bồ Tát Long Thọ dành cho các bậc cao tăng đức độ muốn tiến đến Niết Bàn qua luận lý của tứ đạo (tétralemme) – thông thuờng là dilemme (đi ; ở) (A). Ví dụ :
1)- Vật ; 2)- Không Vật ; 3)- (Vật vừa Không Vật) ; 4)- Vật và (Không Vật).
Bồ Tát Long Thọ đã lý luận rằng (Không = Vô ):
1.- Không Vật = Ni Être (thay bằng Sinh = être) --> Không Sinh (Vật).
Còn trong kiếp luân hồi (thập nhị nhân duyên : duyên khởi là Vô Minh) là còn sinh : Phải chấp nhận Không Sinh là phải diệt Vô Minh.
2.- Không (không Vật) = Ni non-Être (thay bằng Tử = non-être) --> Không Tử (không Vật).
Nếu Không Sinh thì đuơng nhiên sẽ Không Tử nghĩa là thấu triệt (Hiểu) đuợc thập nhị nhân duyên (les 12 conditions interdépendantes) đó là Đạo Đế (*)
3.- Không (Vật vừa Không Vật) = Ni (Être avec non-Être) --> Không (Sinh vừa Tử).
Nhờ hành đúng Diệt Đế (Bát Chính Đạo - Octuple Sentier) mà dứt thập nhị nhân duyên nghĩa là dứt đuợc nghiệp (Samskara) và đạt tới đuợc Không (Sinh - Tử) là giải thoát đuợc kiếp luân hồi (Samsara), theo Pháp-luân của Phật-pháp.
4.- Không Vật và Không (không Vật) = Ni Être et Ni (non-Être) --> Không Sinh và Không Tử, tức là đến đuợc Niết Bàn, nơi mà Đức Phật đã giải thích : « Cửa Bất Sinh, Bất Diệt đã mở », đuợc hiểu là Giác Ngộ (l’Éveil ou la Connaissance), là Không (toàn diện) (la Vacuité ou l’Extinction) .

(*) Tứ thánh Đế ( Les Quatre Nobles Vérités) :
a) Khổ Đế : Vérité de l’Existence de la Souffrance –
b) Tập Đế : Vérité des Causes de la Souffrance –
c) Diệt Đế : Vérité de la Délivrance de la souffrance –
d) Đạo Đế : Vérité de la Voie de la Délivrance de la souffrance.


Đây cũng là nguồn gốc từ Bắc Tông Trung Luận (Long Thọ) đặt ra chữ không của tứ đạo (tétralemme) đã đưa đến tranh luận sôi nổi giữa giới trí thức cao cấp trên thế giới vì có sự hiểu khác biệt về Đạo Phật trên bình diện cao siêu như những lời dạy của đức Phật trong Kinh Kim Cuơng dành cho các cao tăng. Cũng vì chưa đủ trình độ, một số nguời Tây Âu thuờng cho rằng giáo lý Phật đạo có nhiều mâu thuẫn (paradoxes) và không hợp lý (illogique).
(A) Theo nguyên lý Aristote – 350 năm truớc Thiên Chúa - (dilemme = nhị đạo hay luỡng nghi – (âm) ; (duơng) – (đi) ; (ở) - (X) ; (-X) - ... vv.) với 02 lý đối nghịch một cái đúng thì cái kia phải sai. Không khi nào cả hai đều đúng hoặc đều sai cả. Ví dụ : X = đi ; (-X) = ở (Không đi = Non X)
1) Nếu đi (X) thì không ở [Non (-X)] : nếu chấp nhận đi (X) thì phải không chấp nhận ở (-X)
2) Nếu không đi (Non X) thì ở (-X) : nếu không chấp nhận đi (Non X) thì phải chấp nhận ở (-X)
Và theo nguyên lý này không thể chấp nhận vừa đi vừa ở [(X) et (-X) = vrais = đúng] hoặc không đi không ở [(Non X) et Non (-X) = vrais = đúng] dây đuợc gọi là la loi de non-contradiction ou le principe du tiers exclu : không chấp nhận tam đạo.
Ai không chấp nhận nguyên lý nấy, thì Aristote xem họ chỉ có khả năng suy luận như cây cỏ và không có chi để bàn. Suy luận Á Châu của Lão tử thì trong âm đã có duơng và nguợc lại : hỷ xả (tolérance) cùng cực – tha tất cả kẻ cuớp giết nguời dã thành cố chấp (intolérance) – thì đã chấp nhận cái chết của kẻ vô tội khác. Theo Ông muốn có cuộc sông an nhàn và hạnh phúc thi Ta nên theo luật quân bình của Tạo hóa và đừng thái quá (l’excès en tout est un défaut).
Ngược lại luận lý trên, theo Phật đạo Ông Nagarjuna (100 năm sau Thiên Chúa) đã chấp nhận (hoặc phủ nhận) 04 truờng hợp lý luận (tứ đạo = tétralemme) như sau đều đúng (hoặc sai) :
(X) (-X)
1) M  Sinh  Không Sinh
2) – M  Tử  Không Tử
3) (M với –M)  (Sinh - Tử)  Không (Sinh với Tử)
4) M và –M  Sinh và Tử  Không Sinh và Không Tử.
Nếu gọi sinh (M) = đúng = vrai ; tử = (-M) = không đúng = non vrai
(X) : Đây là cái đúng cho chúng sinh trong kiếp luân hồi nhưng lại sai (không đúng) đối với các vị chân tu muốn đến giác ngộ (Éveil).
Tóm lại là : « Tất cả chúng sinh là phải sinh (đúng), phải tử (không đúng), phải trong vòng sinh-tử (đúng - không đúng) = luân hồi, và phải sinh rồi tử (đúng và không đúng) » - Tout est vrai, non vrai, (vrai et non vrai), vrai et non vrai -.
(-X) : Đây là cái đúng cho các vị chân tu muốn đến giác ngộ (la Connaissance ou Éveil) nhưng lại sai (không đúng) đối với chúng sinh trong kiếp luân hồi.
Tóm lại cái lý luận của Ông đuợc xem là : « Tất cả là không đúng (sinh), không không đúng (tử = không đúng)], không [đúng với không đúng], không đúng (sinh) và không không đúng (tử) » - Tout (X) est non vrai, ni non vrai, ni (vrai et non vrai), ni vrai et ni non vrai -.
1) (X) = Non vrai = Non affirmation
2) (X) = Ni non vrai = Non négation ou négation de la négation
3) (X) = Ni (vrai et non vrai) = Négation d’un ensemble de deux arguments regroupés
4) (X) = Ni vrai et ni non vrai = Réfutation des deux arguments pris séparément
Xin xem giải thích qua Phật đạo của Ông Nagarjuna ở phần trên.
Ông đã tóm luợc tư tuởng Phật qua giải thích : « Tuyệt diệu của Phật đạo là Vô Ngã, Vô Chư Pháp, Vô Diệt (Bất Diệt), Vô Thuờng » tạm dịch : « Ni Identité, Ni Diversité, Ni Anéantissement, Ni Permanence c’est ansi le nectar de l’enseignement du Bouddha » (tétralemme) :
1) Vô Ngã (Ni Identité) = Vô thuờng ngã như đám mây không bao giờ giống nhau cả nên không thể nhận định đuợc (identité). Không có gì là hoàn toàn của Ta cả : khởi sự là tinh trùng Cha + trứng Mẹ rồi đến nguyên tử, phân tử, đạm tố vv. …. đều là đồ muợn cả : do đó thân thể Ta chỉ là 01 tổng hợp tạm thời gồm toàn thành phần muợn vô thuờng (le « moi » n’est qu’un assemblage éphémère d’éléments impermanents ) ….không có gì vĩnh cữu là của Ta (absence totale d’une essence du « moi » en soi et pour soi). Khi chết thân Ta « mượn » sẽ lại trả lại hết cho thiên nhiên và các cái của muợn đã có truớc Ta sẽ còn tồn tại sau cái chết của Ta.
2) Vô Chư Pháp (Ni Diversité) = Nếu mỗi thành phần (éléments d’un Ensemble) là Vô Ngã thì tổng hợp (Ensemble = Chư Pháp) cũng chỉ là Vô thuờng pháp chấp (cố chấp = réalité conventionnelle) không là chân thật (valeur absolue) của Niết Bàn và chỉ là gía trị tuơng đối trong tuệ giác.
3) Vô Diệt (Ni Anéantissement) - Chân Ngã (Énegie Psychique est indestructible comme toutes les énergies = bất diệt) của Ta tùy theo truờng hợp sẽ trở về kiếp (une Identité muable) Luân Hồi (Samsara) hay vào Niết Bàn (Nirvana) nhưng vẫn tồn tại mãi mãi (Selon le Bouddhisme c’est le principe personnel éternel (*) de l’Identité muable) – Identité muable mais indestructible dans le cycle de révolution « Samsara ».
(*) Essence indestructible boddhisattva
4) Vô Thuờng (Ni permanence ou Impermanence) đây là quy luật thiên nhiên do Đức Phật đã tìm thấy ; tất cả mọi vật đến cả vũ trụ đều thay đổi : sinh - sống – lão - tử (thành, trụ, hoại, không) – formation (naissance) ; croissance ; vieillissement : dissolution (disparition). Qua sự sống và nhờ Vô Thuờng Ngã mà Ta mới có thể « Tu là chuyển nghiệp » để có thể tiến đến Tâm Phật - Grâce à sa précieuse vie et aux transformations perpétuelles tout individu serait capable de se rendre meilleur et de pouvoir atteindre, dans le devenir, le Nirvana.

Kết luận.
Khoa học ngày nay đã chứng minh rõ ràng cái Luật thiên nhiên « Vô Thuờng » là lúc nào cũng đúng với thời gian và không gian, do đó suy ra thuyết « Vô thuờng ngã » phải đúng. Nhưng đối Nam Tông và Bắc Tông hiểu thì giống nhau nhưng học và hành lại khác nhau mặc dù luôn luôn muốn tôn trọng đúng « tông chỉ » Phật Đạo.
Phật tử chúng ta cần ý thức đuợc chữ Hiểu trong Phật Đạo để tránh tạo cơ hội cho cái mầm chia rẽ phát ra như đã thấy rất tai hại ở các tôn giáo khác. Theo Đạo Lão « trong cái Thiện (hay ; le Bien) đã có mầm (germe) Ác (dỡ ; le Mal), trong cái Ác đã có mầm Thiện ». Vì vậy nếu chúng quá gắn bó với Tông này, Phái nọ thì thành ra tránh né, tách rời Tông khác, Phái khác……từ đó cái mầm chia rẽ sẽ nẩy nở đưa chúng ta đi đến chỉ trích , chống đối nguợc lại « tôn chỉ » của Phật Đạo phải xem như ánh sáng mặt trời soi sáng vạn vật (le monde des êtres), vạn pháp (la Nature entière ou le monde physique et phénoménal) không phận biệt nghèo giầu, sang hèn, nam nữ, trẻ gìa (chư pháp)……cho đến mọi loại vật vì sự sống mới có thể chuyển nghiệp qua kiếp luân hồi, rồi từ từ đi đến giác ngộ. Chữ Từ Bi, Bác Ái …..của Đức Phật bao la, bao trùm tất cả cho đến nguời thuơng và kẻ ghét.
Đức Phật đã nói : « Theo Ta mà không chịu Hiểu Ta, chỉ là một sỹ nhục đối với Ta ».
Đây muốn nhắc chúng sinh cần Hiểu dúng Đao Phật, Học đúng Tông Chỉ Phật và Hành đúng Phật Đạo. Mục đích tôn thờ Phật, cầu kinh….hành huơng …..cũng là nhắc nhở chúng ta đừng quên con đuờng Phật ( Phật Pháp) đã đi đến Niết Bàn và đã truyền (*) lại cho chúng ta để rồi từ từ kiếp nào đó chúng ta sẽ theo đúng con đuờng (Đạo) này đi tới đuợc giác ngộ giải thoát khỏi vòng luân hội.

(*) Đó là nghĩa của chữ « Phật Độ ». Qua luật “Nhân duyên Quả” (loi du Karma), theo Đức Phật không có Thánh - Thần - Trời - Phật ….nào dính vào “sinh - sống - bệnh - tử” (1) của nguời (chư pháp) hoàn toàn tự do và chịu trách nhiệm của đời mình. Đó là phần cao thâm của Đạo Phật, phải lấy cái tự lực, tự cuờng - không mê tín, dị đoan - mà tự mình giải thoát lấy mình. Phật nói « Thuợng thiên hạ điạ duy Ngã (của chính mình) độc tôn ».

(1) Le Bouddha a dit : “l’homme naît seul, vit seul et meurt seul”.
Và Lão Tử đã nói : «Thiên Địa bất nhân ». Nghĩa là luật Tạo Hóa của Trời Đất không có thiên vị ai cả, không ghét ai cả và cũng không ai sữa đổi đuợc. Nguời khôn hay ngu, giầu hay nghèo, đẹp hay xấu ……. khi đi qua sa mạc sẽ đều chết khô nếu không tôn trọng luật Tạo Hóa.
Qua bài nói chuyện này, xin Quý Vị thứ lỗi cho tôi không đủ khả năng giải thích và định nghĩa : Niết Bàn - Tâm Phật – tâm đã Giác Ngộ…… mà chỉ có khả năng chia sẻ cái hiểu Phật đao để đi đến các mục đích này. Ví sao ? Tôi đây chỉ là một trí thức phật tử vẫn còn trần tuc, đâu đã giác ngộ…… mà giám giải thích những điều chính Đức Phật cũng không muốn nói ra (1), vì những điều này (Niết Bàn) Phật có nói ra chúng sinh trần tục cũng không hiểu nổi. Ngay chúng ta đây cũng chưa có khả năng thật sự hiểu đuợc loài nguời… và thật sự đâu đã thấu triệt đuợc bản thân của mỗi cá nhân chúng ta...
Có khác chi cùng là trân tục với nhau, nều bây giờ tôi nói đến équation d’onde de Schrodinger dans la physique quantique thì những ai chưa tới giai đoạn này cũng sẽ không hiểu không phải vì thiếu trí tuệ, trí khôn mà vì không ai có thể am tuờng tất cả hiểu biết của nhân loại ngoài trừ Phật (2).
(2) Ở cõi trần tục sự hiểu biết của con nguời là có giới hạn : Le principe de la limite du savoir dans le Domaine du Conditionné est reconnu par la Science actuelle.
(1) Trong Kinh Kim Cuơng Đức Phật đã nói : « Cái gọi là Phật Pháp (trần tục), tức không phải Phật Pháp (Niết bàn), nên gọi là Phật Pháp (khi còn ở trần tục)».
Ông Nagarjuna (Bồ Tát Long Thọ) đã viết cho những nguời quá tự kiêu, tự mãn … chưa đến đuợc Diệt Nghiệp : « Nếu quý vị nhìn thấy Phật, phải giết ngay Phật đi » (*)

(*) Si tu vois le Bouddha, tue-le. Vì đây không phải là Phật (là vọng kiến của con cá sống trong ao tù đâu có thể hiểu đuợc đại bàng sống trên núi Hy Mã Lạp Sơn).

Paris tháng 09 năm 2009
Trịnh Khải

Thursday, November 9, 2017

Xuất huyết não

Image result for stroke symptoms


Khoảng 13 phần trăm các cơn đột quỵ xảy ra khi một mạch máu bị đứt trong hay gần não. Đây được gọi là đột quỵ do xuất huyết.

Khi đột quỵ do xuất huyết xảy ra, máu tụ trong mô não. Điều này gây hại cho mô não, khiến cho các tế bào ở vùng đó yếu đi và chết.

Có phải tất cả các cơn đột quỵ do xuất huyết đều giống nhau không?Có hai loại đột quỵ do xuất huyết. Trong cả hai loại này, một mạch máu bị đứt làm gián đoạn dòng chảy của máu tới một phần của não.

Xuất huyết não (loại đột quỵ do xuất huyết thường gặp nhất):
  • Xảy ra khi mạch máu bị vỡ hoặc bị chảy máu vào mô sâu bên trong não.
  • Thường là do cao huyết áp mãn tính hoặc mạch máu bị lão hóa.
  • Đôi khi do dị dạng động tĩnh mạch (AVM). AVM là một cụm mạch máu có hình dạng bất thường. Bất kỳ mạch máu nào trong số này đều có thể vỡ, gây ra chảy máu trong não.
Xuất huyết dưới màng nhện:
  • Xảy ra khi một đoạn phình mạch (một cái túi chứa đầy máu phình ra ngoài một động mạch) trên hoặc gần bề mặt não bị đứt và máu chảy vào khoảng không giữa não và sọ. 
  • Thường do huyết áp cao gây nên. 
  • Ngoài huyết áp cao, các yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ do xuất huyết bao gồm: 
    • hút thuốc 
    • dùng thuốc tránh thai dạng uống (đặc biệt là những loại thuốc có hàm lượng estrogen cao)
    • dùng rượu bia quá mức
    • dùng các dược chất bất hợp pháp
Đột quỵ do xuất huyết được chẩn đoán như thế nào?Khi một người có các triệu chứng của đột quỵ hoặc TIA (cơn thiếu máu não thoáng qua), bác sĩ sẽ thu thập thông tin và đưa ra chẩn đoán. Bác sĩ sẽ xem xét các sự kiện đã xảy ra và sẽ:
  • kiểm tra tiền sử bệnh
  • khám thể chất và thần kinh
  • làm một số xét nghiệm (máu)
  • chụp cắt lớp (CT) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI scan) cho não
  • xem xét các kết quả xét nghiệm chẩn đoán cần thiết khác
Các xét nghiệm chẩn đoán xem xét xem bộ não nhìn ra sao, hoạt động như thế nào và nhận được nguồn cung cấp máu như thế nào. Chúng có thể cho biết sơ bộ về vùng não bị tổn thương. Các xét nghiệm chẩn đoán được chia thành ba nhóm.
  • Xét nghiệm hình ảnh cho bức ảnh chụp não tương tự như chụp X quang.
  • Xét nghiệm điện ghi lại các xung điện của não, còn được gọi là EEG.
  • Xét nghiệm dòng máu cho biết mọi vấn đề có thể gây ra thay đổi đối với dòng máu chảy đến não.
Điểu trị đột quỵ do xuất huyết như thế nào?Vì xuất huyết có thể đe dọa tính mạng, bắt buộc phải được chăm sóc tại bệnh viện. Thuốc được dùng để kiểm soát huyết áp cao. Các loại thuốc khác có thể được cho dùng để giảm phù não sau đột quỵ.

Có thể cần giải phẫu tùy vào nguyên nhân và loại xuất huyết. Phẫu thuật thường được khuyến cáo, nhằm mục đích đặt một cái kẹp kim loại vào gốc của chỗ phình mạch hoặc để loại bỏ những mạch máu bất thường tạo ra AVM.

Một số thủ thuật ít xâm lấn hơn và dùng một cái ống thông luồn vào động mạch chính ở chân hoặc tay. Ống thông được luồn tới chỗ phình mạch hoặc AVM, mà ở đó nó đặt một thiết bị, chẳng hạn như một cuộn dây xoắn để phòng ngừa vỡ mạch.
Có thể tìm hiểu sâu hơn bằng cách nào?
  1. Hãy điện thoại số 1-888-4-STROKE (1-888-478-7653) để tìm hiểu thêm về đột quỵ hoặc tìm các nhóm hỗ trợ tại địa phương, hoặc truy cập StrokeAssociation.org.
  2. Đăng ký để nhận tạp chí Stroke Connection, một tạp chí miễn phí dành cho những người sống sót sau đột quỵ và người chăm sóc tại strokeconnection.org.
  3. Kết nối với những người khác cùng chia sẻ hành trình điều trị đột quỵ bằng cách tham gia Mạng lưới Hỗ trợ của chúng tôi tại strokeassociation.org/supportnetwork.
Chúng tôi có nhiều tờ thông tin để giúp quý vị có được những lựa chọn lành mạnh hơn để giảm nhẹ nguy cơ, kiểm soát bệnh tật hoặc chăm sóc cho người thân. Ghé thăm strokeassociation.org/letstalkaboutstroke để tìm hiểu thêm.

Quý vị có câu hỏi nào dành cho bác sĩ hay y tá của quý vị không?
Hãy dành vài phút để viết ra các câu hỏi của chính mình cho lần sau quý vị gặp nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe:

Tôi có thể làm gì để giúp phòng ngừa một cơn đột quỵ khác?

Tôi có thể kiểm soát huyết áp cao bằng cách nào?


©2015, Hiệp Hội Tim Mạch Hoa Kỳ (American Heart Association)

Lời hay mỗi ngày


Image result for loi hay y dep



Biết quên thị phi thì tâm mình mới thích ứng kịp với cuộc sống .
Trang Tử
Tất cả những đại biến tự nhiên đều là những cần thiết .
Shri Anirvan
Càng nghĩ đến cái chết ; càng hiểu rõ cái sống .
M.Maeterlinck
Hãy tha thứ cho tất cả , vì tất cả đều tiêu ma .
M.Maeterlinck
Ðừng thấy dữ mà chê, đừng thấy lành mà mộ, đừng bỏ trí mà gần ngu , đừng bỏ mê mà theo ngộ . Ðược vậy thì mới đạt được đạo tâm .
Bồ Ðề Ðạt Ma
Đừng bao giờ ném bùn vào người khác. Bạn có thể ném trật và tay bạn chắc chắn bị bẩn.
Joseph Parker
Đôi tai là lối vào của trái tim.
Voltaire
Hãy vội nghe và chậm trả lời.
Ben Sira
Hãy nói nếu bạn có những lời lẽ mạnh hơn, nếu không, hãy im lặng.
Euripide
Làm chuyện gì mà có điều chưa thỏa mãn thì hãy tự xét lại thân mình xem làm như thế đã phải chưa.
Mạnh Tử
Làm người nên tự lập lấy thân, tự trọng, không nên giẫm lên gót người khác, nói theo miệng người.
Lục Cửu Uyên
Ở nhiều người, lời nói đi trước tư tưởng. Họ chỉ biết những gì họ suy nghĩ sau khi đã nghe những gì mình nói.
Gustave Lebon
Phải biết chăm chú lắng nghe và khuyến khích người khác nói về họ.
D. Canergie
Phải kính trọng con người! Đừng thương hại nó.
M.Gorki
Tôi không biết chìa khóa của thành công là gì, nhưng tôi biết chìa khóa của thất bại là cố gắng làm vừa lòng mọi người
Bill Cosby
Ðừng nói có sáng , có tối . Ðừng hiểu rằng tu theo Ðạo là lấy Sáng trừ Tối , lấy Bồ Ðề phá Phiền Não , là vì phiền não tức bồ đề , chẳng khác nhau cũng chẳng phải hai . Nếu lấy trí huệ phá phiền não tức là chấp có hai của hàng Thanh Văn Duyên Giác . Hàng trí cao không thể làm như vậy . Ðối với sáng và tối, kẻ phàm thấy có hai , hàng Ðại Thừa thấy "bất nhị" (không có hai) . Tánh "bất nhị" là thực tánh chân như . Thực tánh nầy bình đẳng ở muôn vật , bất cứ ở đâu , ở phàm phu không bớt , ở hiền thánh không thêm , ở phiền não không loạn, ở thiền định không lắng . Cái thấy "bất nhị" tuyệt đối ấy chẳng đoạn, chẳng thường, chẳng đi, chẳng đến, chẳng ở trong, chẳng ở ngoài , chẳng ở giữa, chẳng sinh, chẳng diệt , chẳng động , thường trụ chẳng dời . Ðó là Ðạo .
Lục Tổ Huệ Năng



CÁM ƠN TUỔI GIÀ

Image result for tuoi gia


* Cám ơn tuổi già đã cho tôi nhiều cơ hội nhìn lại quãng đời đã qua của mình, cơ hội hiếm hoi khi tôi còn đang độ thanh xuân hay khi đã vào tuổi tráng niên.
* Tôi còn nhớ năm tôi học lớp cuối trung học, giáo sư dạy Triết có dẫn một nhận xét của một nhà tâm lý phương Tây, đại ý: Trẻ thơ sống cho hiện tại, thanh niên sống cho tương lai và tuổi già sống cho quá khứ. Xét đại thể quả đúng như vậy và thế là khi bước qua ngưỡng bảy mươi, tôi thường sống lại dĩ vãng; những hoài niệm xa xưa thường tái hiện trong tâm thức của tôi.
* Nhớ lại chuyện đã qua, mình thấy hối tiếc nhiều hơn hài lòng. Ở đây xin phép các bạn nói rõ điều này: tôi vốn không phải (và hiện nay cũng thế) là một người hay tự dằn vặt mình, cho nên thấy hối tiếc là vì những việc làm cũ của tôi quả thực đáng tiếc. Giá mà nếu có thể sống lại những khoảnh khắc đó tôi sẽ hành xử một cách thích hợp để tránh gây những phiền muộn, những đau khổ, những thất vọng, những đắng cay và nhiều những gì nữa cho các người thân, bạn bè, đồng nghiệp, học trò, hàng xóm... nói chung cho những người có quan hệ gần xa, nhiều ít với tôi. Bây giờ nhớ lại rồi hối hận và chua xót bùi ngùi. Có thể tình cảm hối hận (repentir), đối với một số người, biến thành nổi khổ đau day dứt (remords) và tác động tiêu cực đến đời sống tâm lý của họ. Tuy nhiên đối một số người khác thì hối hận hay ân hận kết hợp với lòng sám hối sẽ giúp cho tâm hồn được thăng hoa, từ đó ta thương người hơn, bao dung hơn, sẵn lòng hơn làm tất cả những gì đem lại phúc lạc cho mọi người.
* Ta còn tiếc rẻ vì một số ước mơ và hoài bão thời trẻ đến nay vẫn còn là ước mơ. Tiếc rồi tự vấn và tự trách: sao ta lại xây lâu đài (có khi không phải chỉ có một) trên bãi cát? Sao không dựng một căn nhà nho nhỏ trong khi tiếp tục tìm kiếm một nền đá hay nền đất vững chải, chắc chắn hơn? Tự trách nhưng không buồn vì dù sao ta cũng đã thực hiện được một phần những gì mình ấp ủ. Và nói thật lòng, khi nhớ lại và tiếc rẻ cùng lúc ta cảm thấy ít nhiều tự hào vì mình có một tâm hồn biết bay cao , bay xa thay vì bị cuốn hút vào những cái là đà trên mặt đất.
* Tuổi già giúp tôi thấm thía hơn câu nói của người xưa: “Si jeunesse savait, si veillesse pouvait” (nếu tuổi trẻ biết, nếu tuổi già có thể hay có sức). Tuổi trẻ thừa sức, dư nhiệt tình, nhiều táo bạo nhưng lại bị hạn chế về tri thức, về kinh nghiệm; bồng bột sôi nổi nên thiếu thận trọng cho nên dễ có những quyết định và hành động hoặc thiếu sót hoặc sai lầm. Tuổi già sức không còn là bao, ý chí bị thời gian mài mòn vì vậy dù có ý tưởng hay, kế hoạch tốt nhưng tự thân khó thực hiện được điều mình muốn. Thấm thía rồi ước mong: mong sao các bạn trẻ trước khi làm một điều gì nên tìm cách bổ túc những gì mình còn thiếu để có thể thành công như mong đợi.
* Về già thỉnh thoảng trong tâm trí lại xuất hiện câu thơ của Lý Bạch “Xử thế nhược đại mộng, hồ vi lao kỳ sinh tôi” (Xem đời như giấc mộng lớn, làm chi cho khổ cuộc đời mình). May mà thời trẻ ý tưởng này không có chỗ đứng trong tôi. Nhưng nay mình đã già rồi, ngẫm lại có phần tâm đắc với nhà thơ. Cuốn phim cuộc đời diễn ra nhanh như một giấc mộng: mới ngày nào đó... mới ngày nào đó... mà bây giờ..... Tâm đắc một phần, không đồng tình với phần còn lại. Sinh ra rồi lớn lên ta mắc bao nhiêu nợ, mang bao nhiêu ơn. Ơn ông bà cha mẹ, ơn thầy cô bạn hữu và của bao nhiêu người nữa. Nợ miếng cơm manh áo, nợ những phương tiện sinh hoạt hàng ngày và bao nhiêu thứ nợ khác. Như vậy thì làm sao không lao tâm lao lực để đền đáp một phần ơn nghĩa, để trả được phần nào hay phần nấy món nợ thế nhân.
Nhưng rồi suy ngẫm sâu hơn lại thấy nhà thơ cũng có lý phần nào: làm việc cật lực nhưng vẫn giữ được nhịp sống quân bình, thái độ sống thong dong, tránh trở thành một người tù khổ sai của tiền tài, danh vọng, phải chăng đó là gợi ý của nhà thơ khi thốt lên “hồ vi lao kỳ sinh’?
* Ông bà ta có câu ‘Đa thọ đa nhục” (càng sống lâu càng chịu nhiều nỗi nhục) Đúng và không đúng.
Đúng khi mình chỉ sống cho mình và trở nên vô liêm sĩ khi dùng mọi cách (nếu không nói là thủ đoạn) nhằm thỏa mãn những nhu cầu cá nhân kể cả những nhu cầu không chính đáng. Phản ứng của những người thân, bè bạn xa gần, láng giềng hàng xóm...tất nhiên không thuận lợi: từ việc lánh xa đến thái độ khinh rẻ, đó là chưa nói đến những lời lẻ, hành vi xúc phạm nhân phẩm (nếu may ra còn được chút ít) của mình.
Không đúng nếu ta nhận thức được rằng sống thêm được ngày nào (miễn là không bệnh tật cả tâm lẫn sinh lý) là tạo thêm cơ hội cho những người từng chịu ơn ta mà trước hết là con cháu trong nhà được thêm thời gian đền đáp công ơn trời biển của ông bà cha mẹ. Tôi từng gặp nhiều người con, người cháu thường ray rứt khi đã có điều kiện để báo đáp công cha nghĩa mẹ một cách tốt hơn thì song thân lại khuất núi lâu rồi.
Tuổi thọ kéo dài, ta có thêm thời gian để trả tiếp những món nợ ân tình ta đã nhận suốt quảng đời qua.
Lại nữa ta há quên sao cái quý nhất của tuổi già chính là những bài học được đúc kết từ vô vàn kinh nghiệm về thất bại cũng như thành công trong cuộc sống. Tuổi trẻ biết ơn tuổi già xiết bao khi được tiếp nhận và ứng dụng những bài học ngàn vàng ấy.
Thêm vào đó là một nếp sống thanh đạm, giản dị, hòa ái với mọi người (như phong cách sống của cụ Nguyễn Khuyến lúc về hưu).
Một tuổi già như vậy sao thể gọi là ‘đa thọ đa nhục” được.
* Có người sẽ nói với tôi; sao lại cám ơn tuổi già khi nó mang lại cho ta nào mắt mờ, tai điếc, đi đứng khó khăn, ăn chẳng mấy khi ngon, ngủ ít khi được thẳng giấc và bao nhiêu thứ phiền toái khác?
Quả đúng là tuổi già so với tuổi trẻ có quá nhiều bất lợi khiến cho chất lượng cuộc sống giảm sút đi rất nhiều. Nhưng suy cho cùng thì đó là hậu quả tất nhiên của một loạt nguyên nhân mà nguyên nhân chính là toàn bộ những hành động và cách sống đã qua của ta. Trái đắng hôm nay là kết quả của việc ta đã trồng cây giống xấu.
Cho nên ta vẫn phải cám ơn tuổi già vì nó giúp ta cảm nhận được một cách đầy đủ những lệch lạc, khiếm khuyết tâm sinh lý của mình để từ đó ta điều chỉnh, bổ khuyết sinh hoạt bản thân thông qua các liệu pháp thể lý, sinh lý và tâm lý. Được như vậy ta có thể mong sống thọ và sống vui.
* Kết thúc bài này tôi xin kể câu chuyện sau đây:
Cụ ông đã ngoài 80. Cụ bà vừa mới qua đời. Cụ ông rời ngôi nhà cũ để đến một Viện Dưỡng Lão. Một cậu nhân viên phục vụ đón ông cụ từ ngoài cổng và đưa cụ lên phòng. Khi đi thông qua tiền sảnh, cậu ngập ngừng nói:
-“Thưa cụ, căn phòng dành cho cụ có phần xuống cấp, tiện nghi không được đầy đủ, xin cụ thông cảm cho vì ở đây không còn phòng nào nữa.
- Ồ! Không sao đâu mà! Trước khi đến đây tôi đã hình dung căn phòng tôi sắp ở rất đẹp, dễ nhìn, ấm áp, thân thiện và là nơi lý tưởng để tôi sống nốt cuộc đời còn lại của mình”.
Bước vào phòng, trong khi cậu nhân viên tỏ ra áy náy thì ông cụ nhìn ngắm khắp nơi với vẻ rạng rỡ hài lòng.
Cậu nhân viên lại hỏi;
“Thưa cụ, cụ bằng lòng với căn phòng này? Nếu quả như thế thì cụ thực không giống với nhiều ông cụ, bà cụ khác. Sao lại như vậy thưa cụ?
- Ừm, có gì đâu! Từ lâu rồi tôi sống rất đạm bạc, các nhu cầu được giảm thiểu tối đa. Đối với tôi, căn phòng nào cũng được huống gì là căn phòng này vì trong thâm tâm tôi đã nghĩ đây chính là căn phòng tốt nhất đối với tôi”.
Ông cụ đã đem tấm lòng rộng mở, giản dị, tin yêu và biết ơn đối xử với cuộc đời.
Một lần nữa, tôi xin cám ơn tuổi già và cám ơn ông cụ./.

Những ngày cuối năm 2006
Hồ Văn Trai